Thuisonderwijs wint aan populariteit in Nederland.
Thuisonderwijs: overheid intimideert ouders die hun wettelijk recht gebruiken
Kinderen die vrijstelling van de leerplicht hebben moeten naar school. Dat vindt Ingrado, de branchevereniging van leerplichtambtenaren. De organisatie adviseert in een nieuwe handreiking alle vrijstellingen in te trekken.
De wet: vrijstelling komt tot stand door beroep van ouders
Thuisonderwijs zit in de lift. In schooljaar 2013-2014 waren het er 575. In 2024-2025 zijn dat er al 2.860. Zij doen dit op grond van artikel 5.b van de Leerplichtwet. Dat geeft ouders die bezwaard zijn tegen de levensbeschouwing van de scholen in hun omgeving, de mogelijkheid om hun kinderen vrij te stellen van de leerplicht. Deze vrijstelling komt tot stand door de kennisgeving van de ouders. Een toelichting – wat zijn je bezwaren? – is niet nodig. Dat is ook de opzet geweest bij introductie in 1969: de wetgever was de Tweede Wereldoorlog indachtig, waarin de overheid dikwijls inbreuk deed op het geweten van burgers.
De overheid: vrijstelling is een 'gunst' die ouders verleend wordt
De vrijstelling komt dus tot stand door de kennisgeving van de ouder, die de overheid geen uitleg verplicht is. Toch behandelen leerplichtambtenaren kennisgevingen vooral als ‘aanvragen’, als ware het een vergunning die zij afgeeft. Thuisonderwijsouders krijgen brieven waarin hun ‘aanvraag’ wordt ‘afgewezen’. Dat is desinformatie. Ouders worden ook verzocht hun levensovertuiging uit te leggen. Dat is een schending van de privacy en doet vermoeden dat de overheid helaas de lessen van de Tweede Wereldoorlog vergeten is.
Overheid wil niet dat de burger gebruik maakt van zijn recht
Het zint de overheid duidelijk niet dat burgers gebruik maken van hun wettelijk recht. Al helemaal niet als die burgers dit doen op grond van gemoedsbezwaren waar veel gezagsdragers maar weinig begrip voor hebben. Ouders moeten hun kinderen maar naar de openbare school sturen, zo oordeelde de Hoge Raad op 21 april, want die is “neutraal”. Thuis kunnen ouders dit aanvullen met levensbeschouwelijk onderwijs, aldus de rechter. Religie is kortom een hobby, dat doe je maar in je vrije tijd. Waarom hebben we eigenlijk nog bijzonder onderwijs? Op sociale media klinkt al de oproep om met artikel 5.b ook maar gelijk Artikel 23 Grondwet bij het grofvuil te zetten.
Openbaar onderwijs is in strijd met christelijk geloof
De “neutraliteit” van het openbaar onderwijs is een wassen neus. Bij geschiedenisles, burgerschapskunde en vooral seksuele voorlichting wordt de seculiere, links-liberale opvatting van mens en maatschappij overgedragen. Wie kinderen leert dat er verschillende religies zijn die naast elkaar bestaan – de boodschap op openbare scholen - spreekt het Woord van God tegen: “Ik ben de weg, de waarheid en het leven; niemand komt tot den Vader, dan door Mij.” (Joh. 14:6) “Bij niemand anders is er redding. Want onder de hemel is geen andere Naam aan de mensen gegeven, waardoor we zalig moeten worden.” (Hand. 4:12)
Ouders vluchten naar buitenland
In de behandeling van thuisonderwijsgezinnen legt de Nederlandse overheid een schrijnende gevoelloosheid aan de dag, die we tot nu toe alleen kenden van de toeslagenaffaire. Ouders die hun thuisonderwijs zeer serieus nemen, worden bedreigd met strafvervolging door het Openbaar Ministerie. Hun kinderen kunnen uit huis geplaatst worden door Veilig Thuis. Een deel van de ouders is daarom al naar het buitenland gevlucht, naar landen als Ierland en België waar de overheid wél thuisonderwijs wettelijk erkent.
Overheid mag hand in eigen boezem steken
Ingrado stelt dat door thuisonderwijs kinderen “langdurig buiten beeld raken”. Wat verwacht je anders, als ouders bedreigd worden met strafvervolging en uithuisplaatsing van hun kinderen? Veel ouders die heus bereid zijn tot vrijwillig toezicht, hebben hierdoor de deur gesloten. Het is alsof je op het consultatiebureau bedreigd wordt met Veilig Thuis omdat je uit gewetensbezwaren geen vaccinatie laat zetten. Kunnen we het ouders dan kwalijk nemen dat ze het consultatiebureau voortaan mijden?
Hoge Raad keert zich tegen thuisonderwijs
Ingrado verwijst in haar handreiking naar het vonnis van de Hoge Raad. Die stelt hoge eisen aan geldige vrijstellingen. Zo moeten richtingsbezwaren tegen scholen “vastomlijnd” en “zwaarwegend” zijn. Bovendien moet de ouder aantonen dat openbare scholen niet objectief, kritisch en pluralistisch zijn. De rechter is ervan overtuigd dat die instellingen dat wél zijn, door te voorspellen dat een beroep op de vrijstelling “nog slechts onder uitzonderlijke omstandigheden zal kunnen slagen.”
Overheid treedt in oordeel over levensovertuiging
De Hoge Raad gaat hiermee op de stoel van de wetgever zitten. De eisen staan niet in de wet. Ze zijn er simpelweg bij verzonnen door de rechter. Die zadelt de leerplichtambtenaar op met een onmogelijke taak. Bijvoorbeeld om te oordelen of ouderlijke bezwaren tegen een bepaalde Bijbelvertaling in scholen wel “zwaarwegend” zijn. Veel leerplichtambtenaren gaan dan googelen naar informatie over vertalingen waar ze tot op dat moment nog nooit van gehoord hebben. De slotsom is vaak: ouders, waar maken jullie je druk om? Deze seculier-liberale onverschilligheid resulteert dan in een ontzegging van de vrijstelling.
Tweede Kamer moet ingrijpen
Het is hoog tijd dat de Tweede Kamer paal en perk stelt aan de overheidsintimidatie van thuisonderwijsouders. Laat het parlement Ingrado en andere partijen terugfluiten. Het moet hun duidelijk gemaakt worden dat ouders met een vrijstelling gebruikmaken van hun wettelijk recht. Dat veranderen is de taak van de wetgever, niet van de handhaver. Laat de Tweede Kamer ook wettelijke erkenning van thuisonderwijs geven als volwaardige onderwijsvorm. Daar kan heus een (terughoudende) vorm van toezicht op komen, net als in België. De Nederlandse Vereniging voor Thuisonderwijs, waar veel 'vrijgestelde' gezinnen bij aangesloten zijn, is voor een dergelijk toezicht.
De nieuwe toeslagenaffaire?
De thuisonderwijskwestie dreigt de nieuwe toeslagenaffaire te worden. In beide gevallen is er sprake van een overheid die burgers zonder enige grond verdacht maakt en intimideert. Daarbij wordt het recht op een ongestoord gezinsleven geschonden. Ouders worden bovendien in een situatie gebracht waarbij ze hun geweten moeten schenden, door hun kinderen naar scholen te brengen waar geleerd wordt wat God verboden heeft.
Kinderen op weg naar de hemel brengen
Op christelijke ouders rust de zware verantwoordelijkheid hun kinderen op weg naar de hemel te brengen. Zij willen hun geloof overbrengen in alle domeinen van het leven: kerk, gezin maar ook onderwijs. Christelijke ouders die thuisonderwijs geven, zijn doordrongen van dit belang en zorgen daarom veelal voor goed onderwijs met voldoende sociale contacten.
Lees ook: Ouders kiezen voor thuisonderwijs: 'Precies op het kind afgestemd'
Feitenvrij schieten op thuisonderwijs
Daardoor doen thuisonderwijskinderen het doorgaans academisch én sociaal goed. Het ontbreekt aan wetenschappelijk bewijs voor verwaarlozing op dit vlak. Toch pleiten Ingrado maar ook wethouders en Haagse politici voor afschaffing van de leerplichtvrijstelling. Een probleem dat niet bestaat moet opgelost worden. Het doet denken aan de conversiewet, waarbij een schamele veertien interviews de basis vormen van een wetsvoorstel dat de gewetensvrijheid van Nederlanders inperkt. Als de ideologische wens maar sterk genoeg is, doen de feiten er niet meer toe.
Gelijkheid telt boven alles
Achter de weerstand tegen thuisonderwijs gaat een jaloers en verbitterd egalitarisme schuil. Een aanzienlijk deel van de kinderen dat deze onderwijsvorm krijgt, loopt in leesvaardigheid een of twee jaar voor op schoolgaande leeftijdsgenootjes. Daar wringt voor de meer ideologisch uitgesproken tegenstanders van thuisonderwijs – denk aan politici – de schoen. Thuisonderwijs creëert ongelijkheid. Daarom moeten alle kinderen naar school. Dat het Nederlandse schoolonderwijs achteruit holt in de internationale ranglijsten, en deze thuisonderwijskinderen zich daar waarschijnlijk stierlijk vervelen, kan de critici maar weinig schelen. Liever iedereen dom, dan sommigen slim.
Laatst bijgewerkt: 11 juni 2026 20:22