Zijn openbare scholen neutraal? Wat vindt staatssecretaris Tielen nu echt?
Zijn openbare scholen nu wel of niet neutraal? Judith Tielen geeft verschillende antwoorden op dezelfde vraag. Bron afbeelding rechts: YouTube / ON.
“Wat vindt u van de stelling: neutraal onderwijs bestaat niet?” Die vraag stelde Ongehoord Nieuws deze week aan staatssecretaris Judith Tielen (Onderwijs).
Judith Tielen: 'Onderwijs heeft altijd kleur'
“Ik denk dat het zo is,” antwoordde Tielen in de uitzending van 30 september. “Omdat het altijd afhankelijk is van wie je voor de klas hebt staan, wie er bij jou in de klas zitten, wat je van het onderwerp vindt… Er zit altijd kleur aan onderwijs.” Een maand eerder nam Tielen een ander standpunt in. Op 31 augustus schreef zij de Tweede Kamer: “Het onderwijs op openbare scholen is levensbeschouwelijk neutraal.”
Hoge Raad beweert dat openbaar onderwijs neutraal is
De staatssecretaris citeerde hierbij de Grondwet, waarin artikel 23 spreekt van “eerbiediging van ieders godsdienst of levensovertuiging” in het openbaar onderwijs. Tielen verwees ook naar een arrest van de Hoge Raad (21 april 2026), waarin deze “neutraliteit” aangedragen wordt om de leerplichtvrijstelling – voorwaarde om thuisonderwijs te kunnen geven – feitelijk onmogelijk te maken.
'Objectief, kritisch en pluralistisch'
“Vaststaat dat het openbaar onderwijs zich kenmerkt door levensbeschouwelijke neutraliteit,” stelt de Hoge Raad in dat arrest. Daar vindt “neutrale overdracht van kennis en informatie over verschillende godsdienstige, levensbeschouwelijke of maatschappelijke opvattingen” plaats. Dit alles op een “objectieve, kritische en pluralistische manier”.
Onverholen christenhaat op openbare scholen
Maar om met de Tielen van 30 september te spreken: is er neutraliteit als er een atheïst voor de klas staat? Als je klasgenootjes religiehaters zijn? De onverholen christenhaat onder leerlingen is een reëel probleem, zo horen we van leerkrachten die godsdienstig vormingsonderwijs geven op openbare scholen. Zij papegaaien hun ouders, maar deels ook hun leerkrachten, na. De leiding doet er weinig aan. Want ja, die christenen zijn toch ook een beetje raar?
Scholen claimen 'alle religies' te respecteren
Maar, zo zou je kunnen zeggen, dat is de sfeer. Het curriculum is toch neutraal? Veel scholen hebben in hun missieverklaring iets staan in de trant van “Wij respecteren alle religies”. De christelijke religie zegt echter: “Ik ben de weg, de waarheid en het leven; niemand komt tot den Vader, dan door Mij.” (Joh. 14:6) En: “Bij niemand anders is er redding.” (Hand. 4:12)
Het is het één of het ander
Wie deze uitspraken respecteert, verwerpt daarmee de andere ‘religies’ (afgodsdiensten). Wie deze uitspraken verwerpt, respecteert het christendom niet. Het is het één of het ander. In de praktijk verwerpen openbare scholen de exclusivistische claims van het christendom. Daarom hebben we in Nederland bedongen dat naast de openbare ook de bijzondere scholen erkenning en financiering krijgen. Onderwijs is namelijk nooit neutraal – ook niet in levensbeschouwelijk opzicht.
Verstrekkende gevolgen voor scholen
Toch is de Hoge Raad in het thuisonderwijsarrest zo overtuigd van die neutraliteit dat hij kinderen wil dwingen tot openbare schoolgang. Dit neutraliteitsgeloof zal consequenties hebben buiten de paar duizend gezinnen waar thuisonderwijs wordt gegeven. Het roept namelijk de vraag op: waarom financieren we dan nog christelijke scholen? Die kinderen kunnen toch ook gewoon naar het openbaar onderwijs?
Kijk maar in de schoolboeken
Je hoeft geen theologie te bedrijven om te zien dat neutraliteit ontbreekt op openbare scholen. Een kijkje in de schoolboeken volstaat. Kinderen krijgen daar te lezen dat je van geslacht kunt veranderen, dat “twee moeders” ook een gezin zijn en dat het huwelijk ook tussen twee mannen gesloten kan worden. Christelijke seksualiteitsopvattingen worden weggezet als achterhaald of zelfs schadelijk.
Prettige gevoelens bij zoenende homoseksuelen
Ondertussen laat het ministerie van Onderwijs onderzoeken hoeveel procent van de jongeren het prettig vindt als zij homoseksuelen zien zoenen. Als dit percentage daalt – dat doet het, en niet zo’n beetje ook – grijpt Den Haag in. Dan komt er een actieplan met miljoenen euro’s extra voor lhbt-lesprogramma’s. Hoe neutraal is het om aan te sturen op fijne gevoelens bij homoseksuele handelingen?
D66-mening mag niet de standaard zijn
Bij burgerschapsonderwijs krijgen kinderen te horen dat “diversiteit” en “gelijkheid” kernwaarden zijn. De kernwaarden van wie? Toch zeker niet van veel ouders. Wel van D66-gezinde schoolbestuurders. Zij mogen vinden wat zij willen, maar laat ze niet de schijn wekken dat die mening onpartijdig en objectief is.
De misvatting van 'neutraal onderwijs'
Staatssecretaris Tielen heeft tegenover ON zinnige woorden gezegd. Laat haar nu terugkomen op haar eerdere misvattingen van ‘neutraal onderwijs’. Die kunnen namelijk desastreuze gevolgen hebben voor de onderwijsvrijheid van scholen én van thuisonderwijzers.
Bestel kosteloos: Gender: diversiteit of totalitarisme van de 21e eeuw?
Wat is gender? Waar komt deze hype vandaan? En wat is het christelijke antwoord? Dit boek beantwoordt alle vragen over een heikel onderwerp.
Laatst bijgewerkt: 2 oktober 2026 19:03
