Verschillende grote projecten waarmee Rutgers in ontwikkelingslanden de 'seksuele gezondheid' wil bevorderen. hebben geen bewezen effect, aldus een overheidsrapport.
Overheidsrapport kritisch over Rutgers-projecten in ontwikkelingslanden: "Geen systematische effecten"
Rutgers ontving 268,4 miljoen euro overheidssubsidies in de periode 2014-2024. Daar worden onder meer projecten mee bekostigd die de ‘seksuele gezondheid’ zouden bevorderen. Van bewezen gezondheidswinst is bij veel projecten geen sprake, zo blijkt onderzoek van het ministerie van Buitenlandse Zaken.
"Seksuele en reproductieve gezondheid"
Rutgers presenteert zich op zijn website als “het onafhankelijke expertisecentrum seksualiteit in Nederland.” De organisatie werkt naar eigen zeggen aan “seksuele en reproductieve gezondheid”. Dit domein heet in vaktaal voluit ‘seksuele en reproductieve gezondheid en rechten’ (SRGR). Veel SRGR-werkzaamheden van Rutgers vinden plaats in het buitenland, in ontwikkelingslanden zoals Ghana en Ivoorkust. 67% van de Rutgers-uitgaven gaat naar internationale programma’s, zo blijkt uit een rapport van een extern onderzoeksbureau. Het rapport is opgesteld in opdracht van Gezin in Gevaar.
Rutgers: 'We lichten 3,8 miljoen mensen voor'
In het jaarverslag over 2024 spreekt Rutgers zelfverzekerd over haar impact op de seksuele gezondheid. Op pagina 7 lezen we dat in Franstalig West-Afrika “3,8 miljoen mensen bereikt [zijn] met voorlichting over seksuele gezondheid en gelijkwaardige relaties” en dat “2,5 miljoen adolescenten en jongeren seksuele voorlichting [hebben] gekregen, waardoor zij beter in staat zijn weloverwogen beslissingen te nemen op het gebied van gezondheid.”
Overheidsrapport evalueert effectiviteit van SRGR-projecten
Je kunt mensen in Afrika wel voorlichting geven, maar is er dan ook verandering in hun gedrag waar te nemen? Verbetert hun seksuele gezondheid daadwerkelijk? Deze vraag heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken beantwoord in het rapport Consistent Efforts, Persisting Challenges (2023). [1] Dit onderzoek, uitgevoerd door de inhoudelijk onafhankelijke evaluatiedienst Internationaal Onderzoek en Beleidsevaluatie (IOB), is een “evaluatie van de Nederlandse bijdrage aan seksuele en reproductieve gezondheid en rechten” over de periode 2012-2022.
'Geen inzicht in gedragsverandering'
“Het aantal jongeren dat informatie over SRGR heeft ontvangen (de indicator voor doelstelling B) [2] geeft bijvoorbeeld geen inzicht in de mate waarin die informatie de kennis van de deelnemers heeft vergroot, of dat dit tot een gedragsverandering heeft geleid,” stelt IOB op pagina 42 van het rapport.
Dubbeltelling bij Rutgers-project
Bovendien is bij “verschillende indicatoren sprake van ‘dubbeltelling’,” aldus IOB. Organisaties zetten zich in voor vergelijkbare kwesties in dezelfde landen, maar zij rapporteren afzonderlijk dezelfde impact. In de voetnoot stelt het rapport: “Zo hebben IPPF, Ipas en het project Right Here, Right Now 2 van Rutgers (2021–2025) allemaal gemeld dat zij hebben bijgedragen aan de uitbreiding van de wettelijke gronden voor abortus in Benin in 2021.” (pagina 41)
SRGR exporteert de Seksuele Revolutie
Abortus is intrinsiek onderdeel van SRGR: een “SRGR-resultaten-raamwerk” van het ministerie van Buitenlandse Zaken noemt toegang tot “abortuszorg” en “veilige abortus” meermaals als meetbaar resultaat. SRGR omvat echter meer: ook toegang tot anticonceptie en “veranderingen in nationale en internationale wetten” voor een “vermindering in barrières tot SRGR”, lees: lobbywerk. SRGR is dus feitelijk het exporteren van de Seksuele Revolutie zoals die in de jaren 1960 in het Westen is ontketend. Als alle SRGR-projecten bewezen effectief zouden zijn – wat ze dus beslist niet zijn – dan zou de wereld er vermoedelijk nog slechter aan toe zijn, met meer abortus en meer gebroken gezinnen.
"Geen significante effecten" door Rutgers-project
Een ander project waar Rutgers bij betrokken is, is Get Up, Speak Out! Van dit project, dat een totaalbudget van 40 miljoen euro heeft, was Rutgers in 2016-2020 de lead partner. Consistent Efforts, Persisting Challenges stelt op pagina 49: “Uit de evaluatie van het GUSO-project kwamen geen significante effecten naar voren op diverse indicatoren van empowerment, zoals beslissingen over daten, partnerkeuze of het gebruik van anticonceptie.” (Nadruk toegevoegd.) Het Rutgers-project bracht “geen significante verschillen” in het “percentage jonge meisjes dat ooit zwanger was geweest”.
'Geen verplicht verslag over kosteneffectiviteit'
Naast deze projecten heeft Rutgers ook in totaal 30 miljoen euro gekregen voor het project Access, Services and Knowledge. De “uiteindelijke evaluatie” stelde vast, aldus IOB op pagina 73, dat “er onvoldoende informatie beschikbaar was om definitieve uitspraken te doen over de doelmatigheid van het project, deels omdat de partners niet verplicht waren verslag uit te brengen over de kosteneffectiviteit.”
Bijna vijf miljard euro in tien jaar
Keer op keer verschijnt een patroon van afwezige kostenanalyses, onhoudbare impactclaims en dubbele tellingen. Waarbij het om flinke bedragen aan belastinggeld gaat: IOB stelt dat het ministerie van Buitenlandse Zaken 4,9 miljard euro aan SRGR besteedde tussen 2012 en 2022. Dat is tien procent van het Nederlandse ontwikkelingssamenwerkingsbudget. Wat staat er tegenover de bijna vijf miljard euro subsidie? Nederlandse steun “heeft bijgedragen aan betere resultaten” op SRGR-gebied, aldus IOB. Echter “diverse ondersteunde interventies hebben niet de verwachte resultaten opgeleverd, waaronder gedragsverandering bij en besluitvorming door jongeren over seksualiteit of voortplanting.”
"Blinde vlekken"
“Bovendien zijn er verschillende ‘blinde vlekken’ waarvoor ofwel helemaal geen evaluatie beschikbaar was, ofwel het bewijs over de effectiviteit niet doorslaggevend of van onvoldoende kwaliteit was,” vervolgt het rapport. “Bijgevolg kan het IOB de omvang van de bijdrage van het gehele Nederlandse beleid aan SRGR niet vaststellen.” (pagina 88-89) Nederland werkt vaak internationaal samen, maar de “operationele efficiëntie en tijdlijnen van ngo-partnerschapprojecten waren zwak.” (pagina 91). De onderlinge afstemming van organisaties die Nederland steunt was “relatief zwak”.
Geen bewijs dat lobbywerk doel bereikt
In een set van deelconclusies velt het rapport een meer gedetailleerd oordeel. Bij SRGR-projecten waren “belangrijke beleidsuitgangspunten vaak niet duidelijk geformuleerd, en beleidskeuzes waren niet altijd op feiten gebaseerd.” Er is “geen bewijs” dat beleidskeuzes gemaakt worden door “bewustmakings- en belangenbehartigingsacties waarbij weinig diensten worden verleend in de SRGR-partnerschapsprojecten.” (pagina 89). Door “lage evaluatiekwaliteit” blijft het onduidelijk of SRGR-lobbywerk effectief is (pagina 90).
Strijd mee tegen lhbt-propaganda en gendergedram – sluit u aan met een donatie!
(Artikel gaat verder onder deze boodschap)
De genderideologie en de Seksuele Revolutie dringen elk terrein binnen: schoolboeken, kindertelevisie, bibliotheken met 'drag queens' en regenboogcampagnes in het bedrijfsleven en bij de overheid. Kritische ouders worden weggezet als intolerant of gevaarlijk. Sluit u daarom vandaag nog aan bij het verzet met een donatie en bescherm kind en gezin tegen gendergedram en lhbt-indoctrinatie!
'Geen gedragsverandering door seksuele voorlichting'
IOB trekt ook conclusies over Nederlandse financiering van “comprehensive sexual education” (alomvattende seksuele vorming). “Meer in het algemeen leidden op informatie gebaseerde interventies die bijdroegen aan een verbetering van de kennis en houding van jongeren nauwelijks tot daadwerkelijke veranderingen in hun gedrag of besluitvorming op het gebied van seksualiteit, voortplanting of gezondheid,” aldus het rapport. “Hoewel Nederland heeft bijgedragen aan verbeteringen op korte termijn in de gezondheidszorgstelsels van de Nederlandse SRGR-doellanden, hadden deze weinig structureel effect.” (pagina 90).
Interne evaluatie van ngo's is onbetrouwbaar
Het rapport oordeelt vernietigend: “Het IOB heeft weinig vertrouwen in de kwaliteit van de evaluaties van veel projecten en programma’s die worden uitgevoerd door ngo’s, multilaterale organisaties en internationale fondsen. In de meeste gevallen waren de gebruikte methoden niet geschikt om te beoordelen in hoeverre de ondersteunde activiteiten hebben bijgedragen aan de waargenomen resultaten, met name op het niveau van de uitkomsten en de effecten. Dit beperkt inherent het inzicht in de doeltreffendheid van veel van de door Nederland gefinancierde activiteiten op het gebied van seksuele en reproductieve gezondheid en rechten.” (pagina 90)
Project stopt zodra Nederlandse financiering stopt
De laatste deelconclusie van IOB is dat SRGR-projecten “doorgaans tot stilstand komen zodra de Nederlandse financiering afloopt, aangezien er nauwelijks belanghebbenden zijn die bereid en in staat zijn om de gesubsidieerde activiteiten over te nemen.” (pagina 91) Bij overheden in ontwikkelingslanden ontbreekt vaak de bereidheid om seksuele gezondheidsprojecten over te nemen als de Nederlandse subsidiëring stopt.
Een derde van geld gaat naar bureaucratie
Dit terwijl vooral bij samenwerkingsprojecten van ngo’s de samenwerking traag op gang kwam: bij Right Here, Right Now, waar Rutgers penvoerder van is, duurde het volgens IOB anderhalf jaar voordat de belangenbehartiging kon starten. (pagina 74) Dergelijke ‘partnerschapsprogramma’s’ hadden “hoge indirecte kosten”, waarbij een derde van de uitgaven aan zaken opging aan bureaucratische zaken zoals management en monitoring. (pagina 73-74)
Samenvattend
Vatten we de IOB-bevindingen samen. Bij veel SRGR-projecten:
- Zijn er hoge beheerkosten;
- Komt samenwerking traag op gang;
- Is er geen bewijs voor gedragsverandering;
- Claimen meerdere organisaties hetzelfde resultaat als succes;
- Ontbreekt het aan betrouwbare interne evaluaties;
- Stopt het werk zodra de Nederlandse financiering afloopt.
Minister zocht niet de media op
Consistent Efforts, Persisting Challenges roept fundamentele vragen op over de effectiviteit van miljarden euro’s aan SRGR-subsidies. Dat maakt het opmerkelijk dat er buiten enkele vakbladen geen enkele media-aandacht is geweest voor dit onderzoek. Toenmalig minister Geoffrey van Leeuwen (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking) stuurde het rapport naar de Tweede Kamer, maar gaf er geen interviews over.
Waarom was er niet meer aandacht voor dit rapport?
De stilte over het rapport hing mogelijk samen met de timing: het rapport verscheen op 27 november 2023, vijf dagen nadat PVV de Tweede Kamerverkiezingen won. Daar lag op dat moment de aandacht van politiek en media. De PVV wilde (en wil) echter flink snijden in ontwikkelingssamenwerking. Het rapport sloot perfect aan op deze wens. Wilde de bevoegde minister – een VVD’er – wellicht geen munitie geven aan de PVV? Wilden de media Wilders’ partij niet in de kaart spelen door over het rapport te berichten? De stilte was oorverdovend.
Ngo's willen wel subsidie, maar schuwen de controle
Minister Van Leeuwen zond het rapport op 19 december 2023 – daags voor het Kerstreces begon – naar de Tweede Kamer. In zijn beleidsreactie sprak hij van te weinig “systemische effecten” en beloofde hij betere monitoring van SRGR-projecten. Het verminderen van “hoge beheerskosten en fragmentatie op landenniveau” wordt evenwel bemoeilijkt, zo erkende Van Leeuwen, door “de gewenste autonomie” van de ngo’s. “Deze autonomie is noodzakelijk voor de onafhankelijke rol van maatschappelijke organisaties.”
Private steun aan Rutgers neemt af
Maar hoe onafhankelijk is een organisatie als Rutgers, die in 2014-2024 82% van zijn inkomen uit overheidssubsidies ontving? Een organisatie die dermate afhankelijk is van overheidssteun, mag toch op zijn minst meer controle verwachten. Wie autonomie wenst, moet andere financieringsbronnen aanboren. Vooralsnog lukt dat niet: de inkomsten uit “private fondsenwerving” daalden van 435.000 euro in 2021 naar 140.000 euro in 2024, aldus het jaarverslag van Rutgers.
Lees ook: Rutgers komt met jaarverslag, voorspelt "personeelsreducties" en inkomstendaling
Rutgers: van 36 miljoen euro naar 10 miljoen euro
Rutgers meldt in het jaarverslag over 2024 een drastische daling van zijn subsidies te verwachten. De prognose van de organisatie is dat het totaalinkomen van 36,4 miljoen euro in 2024 naar 10,4 miljoen euro in 2026 zal gaan. Een belangrijke factor is hierbij het aflopen van “drie grote programma’s die worden gefinancierd door het ministerie van Buitenlandse Zaken en het driejarige programma dat wordt gefinancierd door de Europese Unie.” [3]
Rutgers lobbyt volop in Den Haag
Wie deze cijfers kent, kijkt met andere ogen naar een nieuwsbericht op de Rutgers-website van 20 april 2026. Daarin meldde de organisatie de herlancering van “het meerpartijeninitiatief (MPI) voor mondiale gezondheid en seksuele en reproductieve gezondheid en rechten (SRGR).” Rutgers hield daar op 20 april een bijeenkomst over in Nieuwspoort, met Kamerleden van vooral linkse partijen erbij. Wordt hier niet gewoon gelobbyd voor meer geld naar Rutgers?
Geen woord over IOB-rapport
Opvallend is dat Rutgers in het nieuwsbericht verwijst naar een “onderzoeksrapport” dat de organisatie door onderzoeker Charlie Nederpelt heeft laten opstellen. Uit het rapport zou blijken dat Nederlandse overheidssubsidies aan SRGR “substantiële en meetbare opbrengsten hebben opgeleverd”. Op de website van Aidsfonds staat dat dit rapport “snel” gepubliceerd wordt op de Dutch Global Health Alliance-website, maar vijf weken na de Nieuwspoort-bijeenkomst staat er nog altijd niets. Het publiek moet het doen met een samenvatting van 4 pagina’s. Opvallend is dat daar het IOB-rapport ook niet werd genoemd. [4]
Verslechtering van seksuele gezondheid
Het IOB-rapport stelt dat veel SRGR-projecten geen aantoonbare verbetering brengen in de seksuele gezondheid. Ander onderzoek laat zien dat zulke projecten, wanneer zij zich richten op het geven van seksuele voorlichting aan kinderen, juist een verslechtering brengen. Onderzoek van de Wereldgezondheidsorganisatie – die voorstander is van seksuele voorlichting op liberale leest – laat zien dat er significante negatieve effecten zijn. Voorlichtingsprogramma’s in de VS leiden onder andere tot meer tienerzwangerschappen. Dit onderzoek gaat weliswaar niet over de SRGR-projecten van Rutgers en andere ngo’s die in het IOB-rapport behandeld worden. Ze zouden gezien hun overeenkomsten wel aanleiding moeten geven tot verder onderzoek en in ieder geval terughoudendheid in het subsidiëren van SRGR.
Willen we abortus als exportproduct?
De Tweede Kamer zou er goed aan doen de bevindingen van Consistent Efforts, Persisting Challenges tot zich te nemen en mee te wegen bij besprekingen over toekomstige subsidies. SRGR is uitgegroeid tot een miljardenindustrie, waar veel belastinggeld wordt besteed zonder dat er bewezen resultaat is. Als er wel resultaat is, dan is dat bijvoorbeeld het verstrekken van “abortusdiensten”, die neerkomen op het doden van ongeboren kinderen. Is dat wat we als Nederland naar ontwikkelingslanden willen brengen?
Voetnoten
[1] https://english.iob-evaluatie.nl/documents/2023/12/07/srhr-policy
[2] “Zorg voor kwalitatief hoogwaardige, gendergelijkwaardige, uitgebreide seksuele voorlichting die gezond seksueel gedrag stimuleert en alle jongeren bereikt (zowel op school als daarbuiten).” Consistent Efforts, Persisting Challenges, pagina 41.
[3] https://rutgers.nl/wp-content/uploads/2025/06/Rutgers-Jaarverslag-2024.pdf, pagina 37.
Laatst bijgewerkt: 27 mei 2026 19:36