Volg de christelijke weg naar het overwinnen van depressie en angst

Ongeveer een achtste van de wereldbevolking lijdt aan een of andere vorm van psychische aandoening. Wanneer men de ouders, echtgenoten, kinderen, collega’s en vrienden van de getroffenen meerekent, is vrijwel niemand volledig vrij van de gevolgen ervan.

Het Lancet-onderzoek

Het 'National Institute of Mental Health' (NIMH) schetst de uitdaging in niet mis te verstane bewoordingen. "Uit onderzoek blijkt dat psychische aandoeningen in de Verenigde Staten veel voorkomen en jaarlijks tientallen miljoenen mensen treffen." Nog opvallender is de bevinding dat "schattingen erop wijzen dat slechts de helft van de mensen met een psychische aandoening behandeling ontvangt." Afgelopen mei publiceerde het Britse medische tijdschrift The Lancet een omvangrijk onderzoek dat gedurende drieëndertig jaar (1990-2023) is verzameld. Drie statistieken geven de huidige trend weer. De eerste is dat er wereldwijd 1,17 miljard gevallen van psychische aandoeningen zijn, op een totale bevolking van 8,2 miljard. De tweede is dat dit aantal met 95,5 procent is gestegen ten opzichte van 1990. Binnen die statistiek bedraagt de stijging van het aantal gevallen van angststoornissen en depressies respectievelijk 158 procent en 131 procent. De derde trend is dat de meest getroffen groep bestaat uit meisjes in de leeftijd van 15 tot 19 jaar.

Een linkse lijst aan verklaringen

In een artikel over het onderzoek in The Lancet citeerde CNN dr. Robert Trestman, hoogleraar psychiatrie en gedragsgeneeskunde aan de medische faculteit van Virginia Tech. "Als u een stap terug doet en kijkt naar de omstandigheden waarin mensen leven, is het helaas geen verrassing." Dr. Trestman somde verschillende factoren op die volgens hem de oorzaak van de aandoeningen vormen. Zijn lijst leest echter als een links manifest, met onder meer "genetica, economische instabiliteit, trauma, ontoereikende of onbetaalbare gezondheidszorg, politieke conflicten en instabiliteit, oorlog, voedselonzekerheid, huiselijk geweld, problemen met het lichaamsbeeld, discriminatie, afnemende sociale verbondenheid, milieubedreigingen en meer."

De mist verdrijven

De meeste van deze factoren bestaan al millennia. Mensen hebben altijd te maken gehad met overleven, waarbij genetica, armoede, economische instabiliteit, voedselonzekerheid en ontoereikende gezondheidszorg een rol spelen. De moeilijkheden van het samenleven in de samenleving leiden tot discriminatie, milieubedreigingen, politieke conflicten en politieke instabiliteit. Veel punten op de lijst – voedselonzekerheid, ontoereikende gezondheidszorg en milieubedreigingen – zijn de afgelopen jaren echter daadwerkelijk verbeterd dankzij vooruitgang op het gebied van technologie en landbouwmethoden. Slechts vier factoren op de lijst van de arts worden tegenwoordig aanzienlijk erger: trauma, huiselijk geweld, problemen met het lichaamsbeeld en afnemende sociale verbondenheid.

Factoren en processen

De 'American Psychological Association' definieert trauma als "elke schokkende ervaring die leidt tot aanzienlijke angst, hulpeloosheid, dissociatie, verwarring of andere ontwrichtende gevoelens die intens genoeg zijn om een langdurig negatief effect te hebben op iemands houding, gedrag en andere aspecten van het functioneren." De definitie omvat zowel menselijke als natuurlijke oorzaken. In die context is huiselijk geweld een onderdeel van trauma. Het lichaamsbeeld verslechtert wanneer iemand, meestal een adolescent, iedereen om wie hij of zij geeft als aantrekkelijker beschouwt dan zichzelf. Dit leidt tot een complex geheel van emoties dat vaak resulteert in rampzalige interpersoonlijke beslissingen. Afnemende sociale contacten doen zich voor wanneer iemand zijn of haar contacten met anderen sterk beperkt.

Wat zijn wél de oorzaken?

Al deze verslechterende oorzaken bestaan al sinds mensenheugenis. Vijf moderne ontwikkelingen vergroten zowel de frequentie als de ernst van psychische aandoeningen. Dit zijn:

• Massamedia — De opkomst van de muziek- en filmindustrie en later het internet bracht suggestieve songteksten, nodeloos geweld en pornografie in het leven van mensen, wat psychologische stress en trauma veroorzaakte.
• Sociale media — Interactieve sociale media hebben het tempo en de impact van schadelijk materiaal in het leven van mensen versneld, waardoor angsten zijn ontstaan over hoe anderen hen zien.
• De seksuele revolutie — de ontwrichtende revolutie in de jaren zestig die sociale normen en de afweer van het individu tegen de ongebreidelde hartstochten tenietdeed. Deze filosofie heeft bijna onbeperkte vormen van egoïsme voortgebracht, waardoor vele individuen, gezinnen en gemeenschappen in de steek zijn gelaten.
• De cultuur van de dood — Twee daarmee samenhangende gevolgen van de seksuele revolutie waren kunstmatige anticonceptie en abortus. Deze hebben op hun beurt geleid tot een afgenomen eerbied voor het menselijk leven, op zich, en in het bijzonder voor het leven van kinderen en ouderen.
• Afzondering van God — Elk van de bovengenoemde ontwikkelingen heeft God en al lang gevestigde religieuze doctrines uit de samenleving verdrongen. Dit ontnam onvermijdelijk de zin en het doel uit het leven van mensen. Dit creëerde een gevoel van zinloosheid en anomie, waardoor mensen zichzelf uiteindelijk gingen zien als gekwetst, gebroken of zelfs waardeloos.

Lees ook: Onderzoek wijst uit: religie heeft een positieve impact op onderwijs

De verspreiding van psychische aandoeningen — en Gods weg om deze te vermijden

Elk proces draagt bij aan een of meer van de hierboven genoemde factoren. Vanuit dit perspectief bezien wordt de toename van psychische stoornissen die in The Lancet wordt beschreven, maar al te begrijpelijk. De crisis op het gebied van de geestelijke gezondheid is dus niet louter een medische aandoening, maar een moreel probleem. De natuurlijke en bovennatuurlijke afweermechanismen die mensen helpen omgaan met de moeilijkheden van het leven, zijn niet langer aanwezig. Ieder mens wordt aan zijn lot overgelaten om het leven alleen het hoofd te bieden, wat een angstaanjagend vooruitzicht is.

Mensen zullen echter pas waar geluk vinden wanneer zij streven naar hun uiteindelijke doel in God

De moderne samenleving, die geluk beloofde, brengt nu depressie en angst met zich mee. De massamedia en sociale media kunnen de leegte niet opvullen. Dingen werken wanneer ze functioneren in overeenstemming met hun aard. De sociale aard van de mensheid vereist dan ook dat individuen leven in een samenleving die deugdzaamheid bevordert. Mensen zullen echter pas waar geluk vinden wanneer zij streven naar hun uiteindelijke doel in God. Tot die tijd zullen depressie en angst de boventoon voeren. Het behouden van geestelijke gezondheid is een moeilijke taak, maar met de hulp van Gods genade is het mogelijk. Het leven zelf – zowel hier als in de toekomende wereld – hangt er immers van af.

Dit artikel verscheen eerder op tfp.org.

Laatst bijgewerkt: 19 augustus 2026 08:53