Ja, Gen Z kan wel degelijk boeken lezen

Iedereen bekritiseert Gen Z als een generatie die is opgegroeid met computerschermen en iPhones en daardoor niet in staat of op zijn minst niet bereid is om boeken te lezen. 

Gen Z is de digitale generatie

De taferelen die ik op straat en op luchthavens heb gezien, lijken deze negatieve beeldvorming over lezen te bevestigen. Overal waar je komt, is Gen Z online en staart het naar schermen. Universitair docent melden dat veel aankomende studenten niet regelmatig boeken lezen. De boodschap is dat Gen Z op sociale media post. Het sms't. Het leest geen boeken. Gen Z is dus hopeloos digitaal. De samenleving moet zich aanpassen aan deze virtuele realiteit, en universiteiten moeten hun curricula dienovereenkomstig aanpassen.

Een oplossing voor het probleem vinden

Ik denk niet dat deze boodschap waar is, ondanks alle schijn. Dit komt omdat ik heb ontdekt dat sommige Gen Z'ers onder de juiste omstandigheden wel kunnen lezen. Natuurlijk is deze ontdekking anekdotisch en geldt ze misschien niet voor iedereen. Maar met zoveel negatieve berichtgeving over Gen Z, moeten we op zijn minst ook de andere kant horen. Tegelijkertijd ontken ik niet dat er een probleem is met lezen onder de jongere generaties. Iedereen heeft dit gezien. Als docent van katholieke jongemannen van universiteitsleeftijd heb ik het opgemerkt en heb ik de kwestie met andere docenten besproken.

De context veranderen

Bij een van die gelegenheden stelde iemand voor om een evenement te organiseren waar iedereen kon lezen en verslag kon doen van wat ze hadden geleerd. Dit zou de eenzame handeling van het lezen iets socialer en verantwoordelijker maken. Ik moet toegeven dat ik sceptisch was. Ik dacht dat het misschien een week of twee zou duren totdat er iets spannenders aan de horizon verscheen. Ik heb me echter voorgenomen om het voorstel voor te leggen aan de ongeveer vijftien studenten onder mijn hoede. Tot mijn verbazing waren de jonge mannen geïntrigeerd door de uitdaging. Ze vonden het experiment interessant en waren bereid het een kans te geven.

'Reading Monday' is geboren

Het evenement was zo opgezet dat de leeservaring optimaal zou zijn. We besloten het op maandagavond na het avondeten te houden en het 'Reading Monday' te noemen. Het hield in dat we in de zitkamer bijeenkwamen met een boek naar keuze. Na een openingsgebed kregen de studenten een uur en een kwartier stilte om te lezen. Dit was bewust iets langer gemaakt, zodat men zich dieper in de oefening kon verdiepen. Het zou ook een beetje vervelend zijn om hen te dwingen verder te gaan dan hun eerste indrukken. Ze konden overal in het huis lezen. Aan het einde van de periode kwamen de deelnemers weer bijeen in de zitkamer, en kreeg iedereen (inclusief ikzelf) een paar minuten de tijd om de anderen te vertellen wat ze hadden gelezen.

Een verslag geven

In het begin ging het wat moeizaam, omdat iedereen nog moest wennen aan het programma. Ik wist niet wat ik van de eerste reacties moest denken. In die beginperiode heb ik het programma zelfs een paar weken opgeschort vanwege een drukke agenda. Ik was aangenaam verrast toen de studenten klaagden over de annuleringen en erop stonden door te gaan. Het programma ontwikkelde zich in de loop van de tijd. Al snel waren de verslagen van de lezers het meest sprekende onderdeel van de ervaring. Alle lezers moesten samenvatten wat ze hadden gelezen. Ik merkte dat de verslagen vaak langer waren dan vereist, in plaats van korter. Ik moest ze beperken tot een paar minuten per persoon, om te voorkomen dat de bijeenkomst te laat zou eindigen. Ik was verbaasd over hun enthousiasme en passie bij het geven van hun verslagen. Ze lieten kwaliteiten zien waarvan ik nooit had gedacht dat ze die in zich hadden. Zelfs de meest introverte persoon bleek behoorlijk spraakzaam te zijn. Ieder had een invalshoek die bij zijn persoonlijkheid paste.

Anderen in contact brengen met boeken

Elk boek paste ook bij de lezer. Ik werd geïnspireerd door hun goede keuze van non-fictieboeken – geschiedenis, biografieën, vroomheid, levens van heiligen, avontuur, oorlog en andere. Een bijkomend voordeel was dat iedereen in aanraking kwam met de boeken van de anderen. We leerden samen met de lezer over het boek. Dit leidde tot korte discussies. Ik heb een paar van de boeken op mijn leeslijst gezet omdat ze zo interessant klonken. De lezers lezen in verschillende tempo’s. Soms worstelt iemand een maand of twee met het boek, en dan horen we het hele verhaal. Anderen presenteren vrij vaak nieuwe boeken. Sommige studenten storten zich op dikke boekwerken, terwijl anderen de voorkeur geven aan korte boeken. Uiteindelijk keken ze allemaal uit naar de volgende Leesmaandag. We gaan nu ons derde leesjaar in.

Het verhaal ter discussie stellen

Wat indruk op me maakt, is hoe deze jonge mannen van Gen Z niet beantwoorden aan de gebrekkige karakterisering van hen die nu de media domineert. Deze jonge mannen houden in ieder geval van lezen. Dit suggereert dat er iets mis is met het officiële verhaal. Gezien het feit dat er maar zo weinig vertegenwoordigers van Gen Z bij betrokken waren, weet ik niet goed wat ik hieruit moet concluderen. Ik denk echter dat we gerust kunnen stellen dat Gen Z onder gunstige omstandigheden wel degelijk boeken kan lezen. Ze voelen de eenzaamheid van hun schermen en verwelkomen een sociale gelegenheid om iets serieus met anderen te delen. Ze beschikken ook over kwaliteiten die uit hen moeten worden gelokt. Het bevatte ook lessen voor mij. We moeten niet bang zijn om het verhaal ter discussie te stellen, door iets anders voor te stellen en aandachtig te zijn voor de reactie. Geef niet op als er problemen ontstaan. Wees moedig en volhardend. Vertrouw op God. Er kan plotseling iets verbazingwekkends verschijnen.

Dit artikel verscheen eerder op tfp.org

Laatst bijgewerkt: 24 april 2026 11:58