Week van de Lentekriebels: seksuele vorming op school werkt vaak averechts, zo blijkt uit grootschalig internationaal onderzoek
Meer bedpartners, meer seksuele activiteit en zelfs meer tienerzwangerschappen: dat zijn de gevolgen van Comprehensive Sexuality Education (CSE) voor minderjarige scholieren, volgens diverse wetenschappelijke onderzoeken. Deze benadering, die Rutgers “Relationele Seksuele Vorming” noemt [1] (RSV), schiet tekort, zo blijkt uit een groot en onafhankelijk onderzoek [2]. Dit terwijl organisaties als Rutgers zich op ‘de’ wetenschap beroepen om hun aanpak te verdedigen.
Niet effectief tegen tienerzwangerschappen en soa’s
De onderzoekers van het Institute for Research and Evaluation – een Amerikaans onafhankelijke “non-profit onderzoeksorganisatie” – analyseerden 60 studies naar 40 verschillende RSV-programma’s en trokken een aantal opmerkelijke conclusies: geen van de programma’s in de Verenigde Staten toonde een blijvende daling van tienerzwangerschappen of geslachtsziekten aan [3]. 88 procent van de programma’s slaagden er niet in om seksuele initiatie (de leeftijd waarop minderjarigen seksueel actief worden) bij kinderen uit te stellen, of een afname van seksuele handelingen bij minderjarigen aan te tonen, na het volgen van het RSV-programma[4].
Niet één RSV-programma bleek succesvol
Van die paar onderzoeken die wel positieve gevolgen leken aan te tonen bleek er niet één onafhankelijk te zijn [5]. Met andere woorden, deze onderzoeken waren uitgevoerd door de makers van het programma zelf – zij die belang hebben bij een positief resultaat. Bovendien is gebleken dat het enige onderzoek (zoals gezegd, niet onafhankelijk) dat 12 maanden na het volgen van het RSV-programma een toename van onthouding aantoonde, nooit is bevestigd in een herhaalonderzoek [6]. Het kan dus niet worden uitgesloten dat het hier om een toevalstreffer zou gaan.
Schokkende negatieve effecten
Bij zes van de veertig programma’s (15 procent) vonden de onderzoekers in totaal tien significante negatieve uitkomsten [7]. Zo bleken de deelnemers aan het Spaanstalige programma ¡Cuídate! die bij aanvang al seksueel actief waren, zes maanden later vaker recent seksueel actief te zijn geweest [8]. Bij It’s Your Game: Keep It Real was na 24 maanden het aantal bedpartners significant hoger dan bij de controlegroep – zij die het programma niet hadden gevolgd [9]. Het Teen Outreach Program bleek zelfs het aantal tienerzwangerschappen te doen stijgen [10]. “Er was veel meer bewijs voor het falen dan het slagen van schoolgebaseerde RSV-programma’s” [11], concluderen de onderzoekers.
Wereldwijd nog somberder
In het wereldwijde overzicht (gebaseerd op in totaal 103 RSV-onderzoeken) [12] was het beeld nog slechter: slechts zes programma’s leken effectief, waarvan maar één onafhankelijk onderzocht was [13]. Dat is minder dan één procent. 16 onderzoeken (16 procent) meldden in totaal 22 schadelijke effecten, waaronder meer bedpartners, meer ‘gedwongen seksualiteit’ (verkrachting dus) en meer zwangerschappen [14]. Dit was vooral het geval in Afrikaanse landen: bijna een kwart van de programma’s bleek schadelijk [15].
Abstinence Education doet het beter
Ter vergelijking keken de onderzoekers naar zogenaamde “Abstinence Education” (AE), programma’s die juist pleiten voor seksuele onthouding tot een monogame relatie of huwelijk. Van de 17 studies toonden er 7 een positief effect op onthouding – 5 daarvan waren onafhankelijk uitgevoerd [16]. Bij slechts één studie (6 procent) werd een negatief effect geconstateerd, tegenover de 12 procent bij RSV [17]. Vandaar dat de onderzoekers concluderen: “Hoewel er relatief weinig studies naar AE zijn, lijkt er enigszins sterker bewijs te bestaan dat jongeren beter worden beschermd door schoolgebaseerde AE dan door RSV” [18].
Conclusie van de onderzoekers
De wetenschappers concluderen dat er ‘geen bewijs is’ dat RSV effectief gebleken is in het tegengaan van soa’s, tienerzwangerschappen, of het tegengaan van welke vorm van ongewenst seksueel gedrag dan ook [19], “Er was veel meer bewijs van RSV-tekortkomingen dan succes en een zorgwekkend aantal negatieve effecten” [20]. Volgens de onderzoekers “is er een andere aanpak nodig” om het tij te keren [21]. Ouders doen er verstandig aan om niet blind te varen op keurmerken van overheden of makers zelf. Kijk naar de cijfers en naar de inhoud, want die liegen er niet om.
Kriebels in je Buik
Deze conclusies zetten vraagtekens bij Rutgers’ bewering dat haar programma ‘Kriebels in je Buik’ gebaseerd zou zijn op ‘de’ wetenschappelijke consensus over seksuele voorlichting aan kinderen. Dit onafhankelijke onderzoek laat namelijk een heel ander beeld zien. Er zijn dus goede redenen om kritisch te zijn op ‘Kriebels in je buik’, dat door veel scholen gebruikt wordt tijdens de Week van de Lentekriebels. Programma’s die meer ingestoken zijn op seksuele onthouding (AE) worden door Rutgers weggezet als ‘onwetenschappelijk’, en zelfs potentieel schadelijk. Ook dit blijkt echter niet gebaseerd op de wetenschappelijke consensus.
Bronnen
[1] Luc Lauwers, Miranda van Reeuwijk, Peter Leusink, Titia Beek, Achtergronddossier Relationele en seksuele vorming, Rutgers: 2025. Par. 3.6.3., p. 21
[2] Stan E. Weed, Ph.D. & Irene H. Ericksen, M.S., Re-Examining the Evidence for Comprehensive Sex Education in Schools, Part One: Research Findings in the United States, Institute for Research and Evaluation: 2019.
[3] Idem, p. 10
[4] Idem, pp. 14-15
[5] Idem, p. 9, 11
[6] Idem, p. 9
[7] Idem, p. 13
[8] Idem, p. 14
[9] Idem, p. 14
[10] Idem, p. 14
[11] “There was much more evidence of program failure than success for school-based CSE.” Idem, p. 14
[12] Dit gaat om het concluderende rapport dat gebaseerd is op het besproken onderzoek + een ander onderzoek wat veelal CSE-programma’s in derdewereldlanden onderzocht: Stan E. Weed, Ph.D. & Irene H. Ericksen, M.S., Re-Examining the Evidence for Comprehensive Sex Education in Schools, A Global Research Review, Institute for Research and Evaluation: 2019.
[13] Idem, p. 2
[14] Idem, pp. 2-3
[15] Idem, p. 2
[16] Stan E. Weed, Ph.D. & Irene H. Ericksen, M.S., Re-Examining the Evidence for Comprehensive Sex Education in Schools, Part One: Research Findings in the United States, Institute for Research and Evaluation: 2019. pp. 15-16
[17] Idem, p. 16
[18] “Although AE studies are relatively few in number, there appears to be somewhat better evidence for protecting youth through school-based AE than CSE”. Idem, p. 15
[19] Idem, p. 21
[20] “There was far more evidence of CSE failure than success and a concerning number of negative effects.”, Idem, p. 21
[21] Idem, p. 21
Laatst bijgewerkt: 20 maart 2026 16:55