De ontmaskering van de mythe van overbevolking

april 5, 2019 Redactie

We worden voortdurend benaderd door mensen die vragen hoe ze de argumenten kunnen weerleggen van mensen die zeggen dat de wereld overbevolkt is. Daarom hebben we besloten een klein begin te maken, onder de noemer ‘Hoe de mythe van overbevolking te weerleggen in drie kleine stappen.’

Auteurs: Anne Roback Morse en Steven W. Mosher
Via: https://www.pop.org/debunking-the-myth-of-overpopulation/

Voordat we beginnen, moeten we eerst overbevolking definiëren. Overbevolking verwijst naar een situatie waarin het aantal mensen de bronnen van een gesloten milieu zodanig uitput, dat het niet langer de bevolking in stand kan houden.

Stel je voor dat onze PR-medewerkers plotseling in een gesloten milieu zouden leven, waar niks in of uit zou mogen. Het ligt voor de hand dat mijn collega’s en ik de bruikbare bronnen snel zouden uitputten: de waterkoeler zou droog gezogen worden, de koelkast leeggeroofd, en de in te ademen lucht zou verbruikt worden.

Het is duidelijk dat mijn kantoor teveel mensen heeft voor zijn natuurlijke bronnen, maar toch zou ik niet beginnen te proberen mijn collega`s te elimineren om er voor te zorgen dat ik overleef. Ik begin niet met een sterilisatiecampagne tegen mijn jongere collega’s of het aanmoedigen van mijn oudere collega’s om uit het raam te springen. Waarom?

Uiteraard word ik beperkt door de katholieke morele leer. Maar dat terzijde: ik weet dat mijn kantoor geen gesloten omgeving is. En dat zijn de meeste gevallen die worden aangehaald door overbevolking-fanatici ook niet, zoals overbevolkte steden of arme landen. Geen van deze voorbeelden zijn gesloten milieus.

Andere gevallen waarbij sprake is van ‘fake’ overbevolking doen zich voor, wanneer mensen kunstmatig gesloten milieus creëren. Als iemand mij in mijn kantoor opsloot, zouden de meeste mensen mijn dood niet wijten aan de “overbevolking van het kantoor” maar aan de wrede persoon die mij had ingesloten. Op dezelfde wijze, wanneer overheidsmaatregelen voorkomen dat voedsel getransporteerd wordt naar waar het nodig is, of uitgedeeld wordt aan hen die honger lijden, dan is ‘overbevolking’ niet de schuld: het beleid is dom.

Overbevolking wordt verder gedefinieerd als een probleem dat wordt veroorzaakt door het aantal mensen, niet door hun gedrag. Als elk persoon zijn of haar eigen continent of eiland zou eisen, zou de wereld er heel snel overbevolkt uit zien.

Laten we dit in gedachten houden als we de stelling overwegen dat de aarde, als een gesloten milieu, overbevolkt is. Zijn de bronnen van ‘ruimteschip aarde’, (zoals ze het graag noemen), aan het opraken?

Laten we dit eens onderzoeken:


1)


‘Voedsel: er is niet voldoende!’ Sinds de tijd van Thomas Malthus, die leefde tijdens de vroege negentiende eeuw, hebben doemdenkers pessimistisch zitten voorspellen dat de mensheid zijn voedselvoorraad zou overstijgen door voortplanting, wat zou resulteren in afschuwelijke plagen. Echter, de wereld produceert momenteel voldoende voedsel om tien miljard mensen te voeden, en we zijn maar met zeven miljard. Met zeven miljard mensen, produceren we voldoende voor tien miljard mensen.[1] Stel je is voor hoeveel voedsel we kunnen produceren met tien miljard mensen aan het werk!

‘Maar er zijn nog steeds mensen die honger lijden in de wereld.’ Hongersnood blijft een probleem in delen van de wereld, maar dit wordt niet veroorzaakt door de aantallen mensen. Als commentaar op de recente Somalië-plaag, stelde Oxfam, een internationale humanitaire organisatie: “Plagen zijn geen natuurlijke fenomenen, het zijn catastrofale politieke nederlagen.”

‘We hadden mazzel met de Groene Revolutie en de vermeerdering van voedselproductie, maar we kunnen er niet op rekenen dat zoiets weer gebeurt!’ Waarom niet? Er is geen reden om te denken dat de menselijke vindingrijkheid aan het opraken is. Eerder houdt een grotere bevolking meer mogelijkheden in voor de soort wetenschappelijke samenwerking en toenemende specialisatie die resulteert in zulke grote sprongen in de wetenschap.

‘Ok, maar mensen eten nu voedsel hoger uit de voedselketen dan waar we vroeger aan gewend waren. We kunnen dat niet volhouden en nog steeds voldoende hebben voor iedereen!’ Uiteraard, mensen in ontwikkelde landen eten meer vlees, wat veel meer energie vereist per gegeten calorie dan wanneer we graan en planteneiwitten zouden eten. Maar dat houdt niet in dat ons voedsel zal opraken. We eten voedsel dat meer energie kost omdat dit relatief gezien goedkoper zijn dan dat het vroeger was —en prijzen dalen niet wanneer voedsel zeldzaam is. De dalende prijs van  voedselproducten met hoge energiewaarde geeft aan dat ze meer overvloedig worden, niet minder. Volgens de World Education Service, “produceert de wereldwijde agricultuur 17% meer calorieën per persoon vandaag dan dat het 30 jaar geleden deed… Dit is voldoende om iedereen op aarde op zijn minst 2,720 kilocalorieën (kcal) per persoon per dag te verschaffen.”


2)


‘Het water raakt op!’ De aarde zit vol met water. Oceanen bedekken meer dan zeventig procent van de oppervlakte van onze planeet tot een gemiddelde diepte van 6000 voet/1828.8 meter. Dat is waarom de aarde er blauw uit ziet vanuit de ruimte. Je kunt water niet vernietigen of opgebruiken; je kan alleen de vorm ervan veranderen (van vloeibaar tot hard tot gas) of het vervuilen zodat het ondrinkbaar wordt.

‘Dat is een geweldige theorie, maar wanneer ik dorst lijd betekent die theorie niet veel voor me. Er is niet voldoende schoon water voor iedereen!’ Dat is er wel! Sinds 1900, zijn zoetwaterbronnen (i.e. productie van bruikbaar water) veel sneller toegenomen dan dat de menselijke bevolking is vermeerderd. Zoetwatervoorzieningen zijn zevenvoudig toegenomen in de tijd dat de wereldbevolking slechts viervoudig is toegenomen.[2] Dit suggereert dat onze mogelijkheden om bruikbaar water te genereren sneller toenemen dan de bevolkingsgroei.

‘Zeg dat tegen de mensen die in de Sahel leven!’ Je hebt gelijk, gebrek aan water is een ernstig humanitair probleem. Maar het is geen kwestie van overbevolking. Water, alhoewel overvloedig, kan moeilijk te vervoeren zijn naar hen die het nodig hebben, vandaar lokale water tekorten. Zoals Karen Bakker (2003) stelde: “Water is een van de moeilijkste problemen die mensen tegenkomen in hun dagelijkse zoektocht naar verzadiging… Water is duur om te transporteren in verhouding tot de waarde per volume-eenheid, wat grootschalige investering van kapitaal vereist in infrastructuur die kan werken als een effectieve barrière.” In andere woorden, we hebben meer dammen, kanalen en pijplijnen nodig, niet meer abortussen, anticonceptie en sterilisaties.


3)


‘Maar we zijn exponentieel aan het groeien!’ Uh,… nee. Dat zijn we niet. We zijn aan het groeien, maar zeker niet in een exponentieel tempo. In feite, zijn onze groeipercentages aan het dalen. Tussen 1950 en 2000, groeide de wereldbevolking met een snelheid van 1.76 %. Tussen 2000 en 2050, wordt verwacht dat het zal groeien met 0.77 percent.[3] Dus ja, omdat 0.77 hoger is dan nul, is het een positieve groeiratio, en zal de wereldbevolking doorgaan met groeien.

De meeste van deze groei zal komen van ontwikkelingslanden – van de levensverwachting daar wordt verwacht dat ze omhoog zal schieten in de komende vijftig jaar, wat zal bijdragen aan hun bevolkingsgroei. De groei van Afrika is niet iets om ons zorgen over te maken.

Europa’s neergang echter, is wel iets om ons zorgen over te maken. Een VN-rapport, genaamd “World Population to 2300”, schildert een somber scenario als het gaat om Europa’s toekomst indien Europese vruchtbaarheidscijfers niet stijgen boven hun huidige niveaus: “De Europese Unie, die zich recent heeft uitgebreid tot het punt waar ze 452-455 miljoen mensen omvat (volgens 2000-2005 telling) zou slechts dalen tot 59 miljoen mensen tegen het jaar 2300. Ongeveer de helft van de landen in Europa zou 95 procent of meer van hun bevolking verliezen, en landen als de Russische Federatie en Italië zouden slechts 1 procent van hun huidige bevolking overhouden.”  Met andere woorden, de Fransen, de Duitsers, de Italianen, en Britten zullen vrijwel ophouden te bestaan. Arrivederci, Roma!

Andere grappige feiten:

– Menselijke kennis kan door het geschreven en gesproken woord worden doorgegeven op manieren waarmee evolutionaire en biologische voordelen dat niet kunnen.

– Demografie-experts hebben ingeschat dat er op zijn minst 20 miljard mensen op aarde hebben geleefd tussen 8000 voor Christus en het begin van de jaartelling. (Dat klopt. Het idee dat de helft van de mensen die ooit hebben bestaan nu leven is een mythe!)[4]

–  Plankton bevat drie keer meer biomassa dan alle zeven miljard mensen samen.[5]

– Elk man, vrouw, en kind op aarde kan ieder vijf acres van land bezitten. [6]

– Elk man, vrouw, en kind op aarde kan een half acre van bewerkbaar land bezitten.[7]

– Als we ons zouden willen samenproppen, zou elke persoon in de wereld schouder aan schouder kunnen staan op het eiland Zanzibar.[8]

– Ongeveer 48% van alle mensen leven in een land dat kampt met bevolkingsdaling.[9]

– De wereldwijde vruchtbaarheidsratio is 2.53 kinderen per vrouw.[10]

– Tegen 2050 wordt voorspeld dat Nigeria een grotere bevolking zal hebben dan de Verenigde Staten.[11]

Voetnoten

[1] Holt-Giménez, Eric, et al. “We Already Grow Enough Food for 10 Billion People… and Still Can’t End Hunger.” Journal of Sustainable Agriculture 36.6 (2012): 595-598.

[2] Gleick, Peter H. “A look at twenty-first century water resources development.” Water International 25.1 (2000): 127-138.

[3] “WORLD POPULATION TO 2300.” The Department of Economic and Social Affairs of the United Nations (2004): http://www.un.org/esa/population/publications/longrange2/WorldPop2300final.pdf.

[4] Wachter, Kenneth W. “Cohort Person-Years Lived.” Essential Demographic Methods. Berkeley: University of California, 2012.

[5] Garcia-Pichel, Ferran, et al. “Estimates of global cyanobacterial biomass and its distribution.” Algological Studies 109.1 (2003): 213-227.

[6] Calculated from numbers found on: “Central Intelligence Agency.” The World Factbook. Web. 30 Sept. 2013. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2097.html.

[7] Ibid.

[8] “A Tale of Three Islands.” Demography. The Economist, http://www.economist.com/node/21533364/print.

[9] “World Population Prospects the 2012 Revision.” The Department of Economic and Social Affairs of the United Nations (2013): http://www.unfpa.org/webdav/site/global/shared/documents/news/2013/KEY%20FINDINGS%20WPP2012_FINAL-2.pdf.

[10] Ibid.

[11] Barnes, Hannah. “Is Population Growth out of Control?” BBC News. BBC, 28 Sept. 2013. Web. 01 Oct. 2013. http://www.bbc.co.uk/news/magazine-24303537.

Bronnen

“A Tale of Three Islands.” Demography. The Economist, http://www.economist.com/node/21533364/print.

Bakker, Karen J. “A political ecology of water privatization.” Studies in Political Economy. 70 (2003).

Barnes, Hannah. “Is Population Growth out of Control?” BBC News. BBC, 28 Sept. 2013. Web. 01 Oct. 2013. http://www.bbc.co.uk/news/magazine-24303537.

“Central Intelligence Agency.” The World Factbook. Web. 30 Sept. 2013. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2097.html.

Garcia-Pichel, Ferran, et al. “Estimates of global cyanobacterial biomass and its distribution.” Algological Studies 109.1 (2003): 213-227.

Gleick, Peter H. “A look at twenty-first century water resources development.” Water International 25.1 (2000): 127-138.

Holt-Giménez, Eric, et al. “We Already Grow Enough Food for 10 Billion People… and Still Can’t End Hunger.” Journal of Sustainable Agriculture 36.6 (2012): 595-598.

Michael, Webber E. “How to Make the Food System More Energy Efficient: Scientific American.” Scientific American, 29 Dec. 2011. Web. 30 Sept. 2013. <https://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=more-food-less-energy>.

Wachter, Kenneth W. “Cohort Person-Years Lived.” Essential Demographic Methods. Berkeley: University of California, 2012.

“World Population Prospects the 2012 Revision.” The Department of Economic and Social Affairs of the United Nations (2013):http://www.unfpa.org/webdav/site/global/shared/documents/news/2013/KEY%20FINDINGS%20WPP2012_FINAL-2.pdf.

“WORLD POPULATION TO 2300.” The Department of Economic and Social Affairs of the United Nations (2004): http://www.un.org/esa/population/publications/longrange2/WorldPop2300final.pdf.

“2013 World Hunger and Poverty Facts and Statistics by World Hunger Education Service.” Weblog post. World Hunger Education Service. Hunger Notes, n.d. Web. 30 Sept. 2013. http://www.worldhunger.org/articles/Learn/world hunger facts 2002.htm.